Werkt Prevagen echt? Het korte antwoord
Nee, er is geen geloofwaardig wetenschappelijk bewijs dat Prevagen het geheugen verbetert. Apoaequorin, het actieve ingrediënt, is een kwalleneiwit dat door de spijsvertering wordt afgebroken, de enige positieve studie kwam van de fabrikant zelf en werd nooit onafhankelijk herhaald, en Amerikaanse toezichthouders bekritiseerden de marketingclaims publiekelijk. Het bredere beeld is vergelijkbaar: de meeste geheugensupplementen voor senioren worden niet ondersteund door degelijk onderzoek en er is geen supplement dat dementie kan voorkomen. Een paar uitzonderingen zijn omega-3 (DHA/EPA) bij een lage visconsumptie, een kwaliteitsmultivitamine die subtiele tekorten aanvult en vitamine B12 wanneer er daadwerkelijk een tekort is. Hieronder lees je wat de wetenschap écht laat zien, wat artsen en de Mayo Clinic adviseren en wanneer geheugenklachten een bezoek aan je huisarts rechtvaardigen.
Waarom zijn geheugenpillen zo populair?
Onze hersenen veranderen met de jaren en de wens om scherp en zelfstandig te blijven is universeel. De markt voor hersensupplementen groeit daardoor sterk, mede onder ouderen die zich willen beschermen tegen cognitieve achteruitgang. De marketing verzwijgt echter een onaangename waarheid: voedingssupplementen hoeven vóór de verkoop niet te bewijzen dat ze werken. Zinnen als 'ondersteunt het geheugen' of 'bevordert de cognitieve gezondheid' zijn daarom geen garanties en worden niet vooraf getoetst door een geneesmiddelenautoriteit.
Wat zegt de wetenschap over geheugensupplementen?
Decennia van gerandomiseerde trials — de gouden standaard in medisch onderzoek — hebben de populairste ingrediënten bij ouderen getest. De resultaten zijn ontluisterend:
- Een Cochrane-review van 14 gerandomiseerde trials vond geen bewijs dat ginkgo biloba dementie voorkomt of cognitieve achteruitgang vertraagt bij ouderen.
- De GEM-studie volgde ruim 3.000 ouderen ongeveer zes jaar en zag geen effect van ginkgo biloba op het aantal dementiegevallen.
- Een meta-analyse van 28 trials concludeerde dat omega-3-suppletie de cognitie bij gezonde ouderen niet aantoonbaar verbetert, al kan zij mogelijk helpen bij zeer lage DHA-waarden.
- De PREADVISE-trial naar vitamine E en selenium werd voortijdig gestopt omdat de supplementen geen beschermend effect lieten zien.
Waarom voelen gebruikers zich dan beter? Het placebo-effect is krachtig: een fors deel van de deelnemers aan studies meldt verbetering met een nepmiddel. Daarnaast bewegen veel supplementgebruikers meer, eten ze gezonder en blijven ze sociaal actief — gewoontes die het brein wél aantoonbaar helpen. Het supplement krijgt zo de eer voor wat de leefstijl presteert.
Prevagen onder de loep: apoaequorin, bewijs en kritiek
Prevagen is een van de best verkochte geheugenpillen ter wereld, op basis van apoaequorin, een eiwit dat oorspronkelijk uit kwallen komt. Er is geen aannemelijk werkingsmechanisme in het menselijk brein: het eiwit wordt door maagzuur afgebroken voordat het intact kan worden opgenomen, en er is geen bewijs dat het de hersenen bereikt zoals de reclame suggereert. De enige positieve studie werd gefinancierd door de fabrikant Quincy Bioscience, kreeg kritiek op de methodologie en is nooit onafhankelijk herhaald.
De nadelen van Prevagen
- Zwak bewijs: geen onafhankelijk, gepubliceerd onderzoek bevestigt de advertentieclaims over geheugenverbetering.
- Toezicht en rechtszaken: de Amerikaanse autoriteit FDA stuurde de fabrikant een waarschuwingsbrief over de registratie en etikettering van apoaequorin, en de Federal Trade Commission (FTC) en de procureur-generaal van New York namen juridische stappen wegens misleidende reclame, wat uitmondde in een schikking.
- Prijs versus waarde: het product is fors duurder dan bewezen goede keuzes zoals vette vis, bladgroenten en beweging.
- Allergierisico: Prevagen bevat een zeeproteïne; wie allergisch is voor vis of schaaldieren overlegt hierover eerst met een arts.
Wat vinden artsen van Prevagen?
Medische specialisten en onafhankelijke onderzoekers zijn overwegend sceptisch. Hun kritiek: het werkingsmechanisme is onwaarschijnlijk, het bewijs komt vrijwel uitsluitend van de fabrikant en de geclaimde effecten zijn klein en nooit gerepliceerd. Geen enkele medische richtlijn beveelt apoaequorin aan bij geheugenklachten. Vergelijkbaar geldt voor Neuriva, op basis van bacopa monnieri en fosfatidylserine: iets meer onderzoek, bescheiden resultaten, en de doseringen in het product liggen aan de lage kant van de onderzochte ranges.
Wat raadt de Mayo Clinic aan voor een beter geheugen?
Gezaghebbende instanties zoals de Mayo Clinic en de Global Council on Brain Health zijn eenduidig: supplementen verlagen niet aantoonbaar het risico op dementie. Hun advies draait om leefstijl — het mediterrane of MIND-dieet, regelmatig aerobisch bewegen, voldoende slaap, sociale en mentale activiteit — en om de behandeling van onderliggende aandoeningen zoals hoge bloeddruk, diabetes, gehoorverlies en depressie. Bij geheugenklachten adviseert de Mayo Clinic wél om een eventueel vitamine B12-tekort uit te sluiten met bloedonderzoek, omdat een tekort geheugenproblemen kan nabootsen en goed behandelbaar is.
Welke vitamine vermindert het risico op dementie met 40%?
Deze bewering circuleert vaak op internet, maar geen enkele vitamine is in gedegen mensonderzoek aangetoond het dementierisico met 40% te verlagen. Wat de wetenschap wél laat zien: ouderen met een vitamine D-tekort hebben in observationele studies vaker cognitieve achteruitgang, en het corrigeren van een tekort is sowieso zinvol voor de algehele gezondheid. Hetzelfde geldt voor vitamine B12 en foliumzuur: aanvullen helpt bij een tekort of verhoogd homocysteïne, maar niet bij normale waarden. Associatie is bovendien geen bewijs van oorzaak en gevolg. Laat je waarden dus testen in plaats van op eigen houtje te suppleren, en bespreek de uitslag met je huisarts.
Omega-3 en geheugen: het meest onderzochte ingrediënt
DHA en EPA zijn de best onderzochte stoffen onder geheugensupplementen en biologisch het meest aannemelijk. DHA maakt ongeveer 40% uit van de meervoudig onverzadigde vetzuren in de hersenen en zit geconcentreerd in de grijze stof waar leren en geheugen plaatsvinden. De resultaten zijn gemengd maar richtinggevend:
- Een meta-analyse vond een bescheiden verbetering van het directe geheugen bij ouderen met milde cognitieve stoornissen, maar geen significant effect bij gezonde ouderen.
- De AREDS2-studie zag geen vertraging van cognitieve achteruitgang door DHA-suppletie.
- Observationeel onderzoek koppelt hoge omega-3-bloedwaarden aan een lager dementierisico — associatief bewijs, geen oorzakelijkheid.
Voor wie kan omega-3 zinvol zijn?
Vooral voor senioren die weinig vette vis eten (zalm, makreel, sardines, haring). In trials worden doseringen van 1 tot 3 gram gecombineerde DHA/EPA per dag gebruikt; dat is voor de meeste volwassenen goed verdraagbaar, maar omega-3 kan een wisselwerking hebben met bloedverdunners. Bespreek gebruik daarom eerst met je arts. Voeding gaat vóór supplementen: minimaal twee porties vette vis per week, aangevuld met walnoten, lijnzaad en chiazaad, levert omega-3 samen met andere nuttige voedingsstoffen.
Vitamine B12, foliumzuur en vitamine E
Het B12-probleem bij ouderen
Een vitamine B12-tekort komt met de jaren steeds vaker voor, doordat de maag minder zuur aanmaakt en B12 uit voeding slechter wordt opgenomen; maagzuurremmers en metformine verergeren dat. Klachten als vergeetachtigheid, verwardheid, vermoeidheid, tintelingen en evenwichtsproblemen kunnen vroege dementie nabootsen. Het cruciale punt: B12-suppletie ondersteunt het geheugen alleen bij een bestaand B12-tekort. Een eenvoudig bloedonderzoek (B12, eventueel aangevuld met methylmalonzuur) geeft duidelijkheid. Bij een aangetoond tekort kan behandeling — oraal of via injecties, voorgeschreven door een arts — de klachten deels of volledig doen verminderen, mits er nog geen blijvende zenuwschade is ontstaan.
Foliumzuur: zinvol bij verhoogd homocysteïne
Observationeel onderzoek koppelde verhoogd homocysteïne aan cognitieve achteruitgang, en B-vitamines verlagen het homocysteïnegehalte. Grootschalige trials lieten bij gezonde ouderen echter geen beschermend effect zien. Bij specifieke groepen, zoals ouderen met verhoogd homocysteïne, zijn er wel aanwijzingen voor voordeel. Let op: hoge doses foliumzuur kunnen een B12-tekort maskeren, waardoor artsen en apothekers ze vaak samen adviseren.
Vitamine E: gemengd bewijs en veiligheidsrisico's
Een Cochrane-review vond geen beschermend effect van vitamine E tegen cognitieve achteruitgang en de PREADVISE-trial toonde geen lager dementierisico. Hoge doses (boven ongeveer 400 IE per dag) zijn bovendien geassocieerd met een verhoogd risico op hersenbloedingen. Vitamine E uit voeding — noten, zaden, spinazie, avocado — is de veiligere weg.
Ginkgo biloba, ginseng en andere kruiden
Ginkgo biloba is de bekendste kruidelijke geheugenpil, maar het bewijs is ondubbelzinnig negatief: grote, langlopende studies, waaronder de GEM-studie en een Cochrane-review, vonden geen bescherming tegen dementie of geheugenverlies. Ginkgo verhoogt het bloedingsrisico, zeker in combinatie met bloedverdunners zoals warfarine, aspirine of clopidogrel — een serieus punt voor veel ouderen. Ginseng is vooral onderzocht op energie en niet op geheugen; de meeste trials tonen geen significant voordeel boven placebo, en ginseng kan interageren met bloeddruk- en diabetesmedicatie.
Multivitamines: een bescheiden uitzondering
De COSMOS-Mind-studie, gepubliceerd in Alzheimer's & Dementia, volgde meer dan 2.000 volwassenen van 65 jaar en ouder die dagelijks een cacao-extract, een multivitamine of een placebo kregen. De multivitaminegroep liet over twee jaar een bescheiden verbetering van het episodische geheugen zien — vergelijkbaar met een omkering van drie tot vijf jaar leeftijdsgerelateerd geheugenverlies — terwijl cacao-extract geen effect had. De meest waarschijnlijke verklaring: een multivitamine corrigeert subtiele tekorten aan B12, vitamine D of andere micronutriënten die bij ouderen vaak voorkomen zonder duidelijke symptomen.
Dat betekent niet dat supplementen beter zijn dan voeding. Voor ouderen met een eenzijdig dieet of opnameproblemen kan een dagelijkse multivitamine echter echte voedingsgatjes vullen. Het effect is bescheiden, niet spectaculair.
Curcumine, citicoline en bacopa monnieri
- Curcumine (uit kurkuma) heeft ontstekingsremmende en antioxidatieve eigenschappen en enkele kleine, veelbelovende studies; de opname in het lichaam is zonder speciale formuleringen laag en curcumine kan bloedverdunners beïnvloeden.
- Citicoline (CDP-choline) is betrokken bij de opbouw van celmembranen en de aanmaak van de neurotransmitter acetylcholine; studies bij ouderen met milde cognitieve stoornissen laten gemengde, vooral kortetermijnresultaten zien en de langetermijnveiligheid is onvoldoende onderzocht.
- Bacopa monnieri (onder meer in Neuriva) heeft het gunstigste onderzoek van deze drie, met bescheiden verbeteringen in verwerkingssnelheid en geheugen in enkele trials — maar veel studies zijn kort en (deels) fabrikantgefinancierd.
Conclusie: interessant genoeg om verder te onderzoeken, nog niet sterk genoeg voor brede aanbevelingen.
Veiligheid: wisselwerkingen en risico's bij ouderen
Supplementen zijn niet onschadelijk omdat ze 'natuurlijk' zijn. Ouderen gebruiken vaak meer medicijnen en hebben een veranderde stofwisseling, waardoor de risico's groter zijn. Belangrijke wisselwerkingen om met je arts of apotheker te bespreken:
| Supplement | Wisselwerking | Risico |
|---|---|---|
| Ginkgo biloba | Bloedverdunners (warfarine, aspirine, clopidogrel) | Verhoogd bloedingsrisico |
| Omega-3 (hoge dosis, meer dan 3 g per dag) | Bloedverdunners | Verhoogd bloedingsrisico |
| Vitamine E (hoge dosis) | Antistollingsmiddelen | Risico op hersenbloeding |
| Curcumine | Bloedverdunners, bepaalde chemotherapie | Bloedingsrisico, invloed op leverenzymen |
| Ginseng | Warfarine, insuline, orale diabetesmedicatie | Bloedingen, bloedsuikerschommelingen |
| Vitamine B6 (hoge dosis) | Levodopa, fenytoïne | Zenuwschade bij chronisch gebruik |
| Foliumzuur (hoge dosis) | Anti-epileptica, methotrexaat | Maskeren van een B12-tekort |
Overleg met je huisarts of apotheker vóór je start, zeker bij bloedverdunners, een geplande operatie of lever- of nierproblemen.
Waar let je op bij het kiezen van een geheugensupplement?
Als je samen met je arts besluit een supplement te proberen, is kwaliteit cruciaal. Onafhankelijk onderzoek toont regelmatig dat producten niet bevatten wat het etiket belooft. Let daarom op:
- Onafhankelijke certificering zoals USP Verified of NSF International, die zuiverheid, dosering en etiketnauwkeurigheid waarborgt; consumentenorganisaties zoals ConsumerLab testen producten eveneens onafhankelijk.
- Geen ziektetclaims: een etiket dat spreekt over 'genezen' of 'dementie voorkomen' is een rode vlag.
- Doseringen die aansluiten bij de hoeveelheden uit onderzoek (bijvoorbeeld 1-3 g DHA/EPA per dag; ginkgo werd getest met 240 mg per dag).
- Geen zogenaamde proprietary blends zonder aparte hoeveelheid per ingrediënt.
- Volledige allergeneninformatie en een transparante ingrediëntenlijst.
Bespreek geheugenklachten eerst met je huisarts
Vóór het supplementenschap is een gesprek met je huisarts de belangrijkste stap. Verschillende oorzaken van geheugenklachten zijn behandelbaar en eenvoudig op te sporen:
- Vitamine B12 (eventueel met methylmalonzuur): een tekort komt bij ouderen vaak voor en kan dementie nabootsen.
- Vitamine D: lage waarden worden geassocieerd met snellere cognitieve achteruitgang.
- Schildklier (TSH): een trage schildklier veroorzaakt hersenmist en vergeetachtigheid.
- Bloedbeeld en nierfunctie: anemie, elektrolytstoornissen en een verhoogd calcium kunnen het denken beïnvloeden.
Bespreek ook je volledige medicatieoverzicht, inclusief vrij verkrijgbare middelen. Anticholinergische medicijnen — sommige allergie- en blaasmedicijnen en bepaalde antidepressiva — worden geassocieerd met cognitieve achteruitgang. Soms verdwijnen geheugenklachten volledig door een medicatiewijziging.
Voeding en leefstijl: het fundament voor je geheugen
Alle betrouwbare autoriteiten, van de Alzheimer Association tot het National Institute on Aging, zien voeding als het fundament van de breingezondheid — met name het mediterrane dieet en het MIND-dieet. Een publicatie in Neurology koppelde strenge naleving van het MIND-dieet aan een 53% lager dementierisico over negen jaar dan bij de minste naleving; zelfs matige naleving ging samen met een 35% lagere kans. Een gerandomiseerde studie vond bovendien na een jaar verbeteringen in cognitie en biomarkers voor hersengezondheid.
| Voedingsgroep | Hoe vaak |
|---|---|
| Bladgroenten (spinazie, boerenkool, andijvie) | 6+ porties per week |
| Bessen | 2+ porties per week |
| Noten | 5+ porties per week |
| Peulvruchten | 3+ porties per week |
| Volkorengranen | 3+ porties per dag |
| Vette vis (niet gefrituurd) | 1+ portie per week |
| Olijfolie | Als voornaamste vet om te koken |
| Beperken: rood vlees, boter, kaas, gebak, gefrituurd eten | Zo min mogelijk |
Waarom voeding vaak beter presteert dan supplementen: hele voedingsmiddelen leveren voedingsstoffen in een complexe matrix die de opname ondersteunt. Omega-3 uit zalm komt samen met vitamine D en selenium, en B-vitamines uit bladgroenten met foliumzuur, vezels en antioxidanten. Bovendien geven voedingspatronen — in tegenstelling tot losse supplementen — gedurende langere tijd gebalanceerde voeding, precies wat het brein nodig heeft.
Leefstijl die méér doet dan supplementen
- Aerobische beweging (wandelen, zwemmen, fietsen) stimuleert de aanmaak van BDNF, een eiwit dat betrokken is bij de groei en het behoud van neuronen. Meta-analyses laten bij ouderen verbeteringen zien in geheugen, verwerkingssnelheid en executieve functies. Richtlijn: minimaal 150 minuten matige inspanning per week — bijvoorbeeld 30 minuten, 5 dagen per week.
- Slaap: tijdens de diepe slaap consolideert het brein herinneringen. Chronisch slaaptekort verstoort dat proces en vergroot het dementierisico. Vaste bed- en opstatijden, geen beeldschermen voor het slapengaan en een koele, donkere slaapkamer helpen.
- Sociale en mentale activiteit: eenzaamheid verhoogt het risico op cognitieve achteruitgang aantoonbaar. Contact met anderen, een taal leren, een instrument bespelen of regelmatig puzzelen bouwt cognitieve reserve op.
Wanneer geheugenklachten naar de dokter moeten
De meeste vergeetachtigheid op latere leeftijd is normaal: je denkt trager en zoekt langer, maar het dagelijks functioneren blijft intact. Deze signalen vragen wél om snelle medische evaluatie:
| Normaal bij het ouder worden | Waarschuwingssignalen |
|---|---|
| Af en toe een afspraak, naam of sleutel vergeten | Vaak vergeten op een manier die het dagelijks leven verstoort |
| Meer tijd nodig om nieuwe dingen te leren | Moeite met vertrouwde taken zoals rekeningen betalen, koken of autorijden |
| Een woord even niet kunnen vinden | Zinnen afbreken en het gesprek niet hervatten |
| Dingen kwijtraken en de stappen kunnen terugvinden | Dingen op vreemde plekken bewaren zonder dat te onthouden |
| Zelfstandig functioneren | Steeds meer hulp nodig; verwarring over tijd, plaats of personen |
Ook behandelbare oorzaken — urineweginfecties, schildklierproblemen, vitaminegebreken, depressie en medicijnbijwerkingen — kunnen zich voordoen als dementie. Een vroege evaluatie met geheugentest, bloedonderzoek en zo nodig aanvullend onderzoek is daarom essentieel.
Conclusie: welke geheugensupplementen zijn het overwegen waard?
| Supplement | Bewijs | Conclusie |
|---|---|---|
| Omega-3 (DHA/EPA) | Matig | Vooral voordeel bij lage basiswaarden door weinig visconsumptie |
| Multivitamine | Matig | Vult subtiele tekorten aan; bescheiden voordeel in COSMOS-studies |
| Vitamine B12 (bij tekort) | Sterk ter correctie | Essentieel bij een tekort; zinloos bij normale waarden |
| Vitamine D (bij tekort) | Matig | Correctie is zinvol; geen bewezen dementiepreventie |
| Ginkgo biloba | Afwezig | Voorkomt geen dementie; bloedingsrisico |
| Vitamine E (hoge dosis) | Zwak tot afwezig | Geen preventief bewijs; veiligheidsrisico's |
| Bacopa monnieri, curcumine, citicoline | Beperkt | Veelbelovend maar onbewezen; meer onderzoek nodig |
| Ginseng | Onvoldoende | Geen geheugenvoordeel aangetoond |
| Prevagen (apoaequorin) | Afwezig | Geen geloofwaardig bewijs; kritiek van artsen en toezichthouders |
De evidence-based aanpak ziet er dus niet uit als het supplementenschap, maar als: behandelbare oorzaken uitsluiten via je huisarts, het MIND-dieet, regelmatig bewegen, goede slaap en sociale activiteit. Wil je toch suppleren, dan zijn een kwaliteitsmultivitamine en omega-3 (bij weinig vis op het menu) de best verdedigbare keuzes — in bescheiden doseringen en in overleg met je arts. Laat exotische kruiden, kwalleneiwit en alles wat 'geneest' of 'omkeert' belooft liever liggen. Je brein verdient bewijs, geen marketing: de krachtigste geheugenhulp blijft bewegen, gezond eten, slapen en contact — aangevuld met het corrigeren van échte tekorten.
Veelgestelde vragen
Wat raadt de Mayo Clinic aan voor het geheugen?
De Mayo Clinic zet leefstijl boven supplementen: het mediterrane of MIND-dieet, regelmatig bewegen, goede slaap en sociale en mentale activiteit, plus behandeling van aandoeningen als hoge bloeddruk, diabetes en depressie. Volgens de kliniek ontbreekt bewijs dat geheugensupplementen werken. Bij geheugenklachten adviseert zij wél een vitamine B12-tekort uit te sluiten, omdat dat behandelbaar is.
Wat zijn de nadelen van Prevagen?
De nadelen: het bewijs is zwak en komt vrijwel alleen van de fabrikant, er is geen aannemelijk werkingsmechanisme en Amerikaanse toezichthouders (FTC, FDA en de procureur-generaal van New York) bekritiseerden de marketingclaims. Het is bovendien relatief duur vergeleken met vette vis en beweging, en wie allergisch is voor vis of schaaldieren moet voorzichtig zijn vanwege het zeeproteïne.
Wat vinden artsen van Prevagen?
Artsen en onafhankelijke onderzoekers zijn overwegend sceptisch: het werkingsmechanisme is onwaarschijnlijk, apoaequorin wordt door de spijsvertering afgebroken en de studies zijn fabrikantgefinancierd zonder onafhankelijke herhaling. Geen enkele medische richtlijn beveelt het product aan. Artsen adviseren doorgaans bloedonderzoek (B12, schildklier), een medicatiebeoordeling en leefstijlverbetering in plaats van dit supplement.
Welke vitamine vermindert het risico op dementie met 40%?
Er bestaat geen vitamine waarvan in gedegen onderzoek is aangetoond dat het dementierisico met 40% daalt. Observationele studies koppelen lage vitamine D- en B12-waarden wel aan meer cognitieve achteruitgang, maar associatie is geen oorzakelijkheid. Verstandig: laat je waarden testen, corrigeer een echt tekort in overleg met je huisarts en zet in op het MIND-dieet en voldoende beweging.
Welk supplement is het beste voor het geheugen van senioren?
De best verdedigbare keuzes zijn omega-3 (DHA/EPA) bij weinig visconsumptie en een kwaliteitsmultivitamine om subtiele tekorten aan te vullen. Begin echter met bloedonderzoek naar B12, vitamine D en schildklierwaarden. Geen enkel supplement voorkomt of geneest dementie; het MIND-dieet, beweging, slaap en sociale activiteit doen het zwaarste werk voor je geheugen.
Kan vitamine B12 het geheugen van ouderen verbeteren?
Alleen bij een bestaand B12-tekort. Dat komt bij ouderen vaak voor door verminderde opname en kan vergeetachtigheid en verwardheid veroorzaken die op dementie lijken. Met suppletie — oraal of via injecties, in overleg met een arts — kunnen de klachten deels of volledig verminderen, mits er geen blijvende zenuwschade is. Bij normale waarden biedt extra B12 geen voordeel.
Is ginkgo biloba veilig voor ouderen?
Niet zonder medisch overleg. Ginkgo verhoogt het bloedingsrisico, zeker in combinatie met bloedverdunners, NSAID's of vlak voor een operatie, en grote studies tonen geen bescherming tegen dementie of geheugenverlies. Voor de meeste senioren wegen de risico's dus niet op tegen het uitblijvende effect.
Welke is beter: Prevagen of Neuriva?
Neuriva heeft iets meer bodem: bacopa monnieri en fosfatidylserine hebben minimaal enig onderzoek achter zich, terwijl apoaequorin (Prevagen) vrijwel geen geloofwaardig bewijs heeft. Maar het verschil is klein en geen van beide is aantoonbaar effectief gebleken. Het geld voor deze geheugenpillen is beter besteed aan vette vis, bladgroenten, beweging en slaap.
