Hoofdpijn is pijn in of rond het hoofd die ontstaat doordat zenuwen, spieren of bloedvaten in hoofd en nek worden geprikkeld. In de meeste gevallen is de klacht onschuldig en goed te verlichten met rust, voldoende drinken en zo nodig een pijnstiller volgens de bijsluiter. Soms is hoofdpijn echter ook een symptoom van iets anders, zoals een infectie, bijholteontsteking, uitdroging, medicijngebruik of hoofdletsel. De drie bekendste soorten zijn spanningshoofdpijn, migraine en clusterhoofdpijn. Zoek direct medische hulp bij plotseling zeer hevige hoofdpijn, hoofdpijn met koorts of nekstijfheid, of hoofdpijn met uitvalverschijnselen zoals verlamming of dubbelzien; bel bij levensgevaarlijke symptomen 112.
Wat is hoofdpijn en waar kan het een symptoom van zijn?
Hoofdpijn ontstaat doordat zenuwen, spieren of bloedvaten in het hoofd en de nek geprikkeld worden. Daardoor kan de pijn drukkend, kloppend of stekend aanvoelen en op verschillende plekken zitten, zoals boven de ogen, aan één kant van het hoofd of in de nek.
In de meeste gevallen liggen de oorzaken alledaags: stress, vermoeidheid, te weinig drinken, langdurig schermgebruik, alcohol of hormonale schommelingen. Op de website van Thuisarts vind je betrouwbare uitleg over hoofdpijn. De meest voorkomende uitlokkers zetten we op een rij:
- Stress en spanning in nek en schouders
- Te weinig slaap of een onregelmatig slaapritme
- Uitdroging en het overslaan van maaltijden
- Langdurig schermgebruik en een slechte beeldschermhouding
- Alcohol, met name rode wijn
- Hormonale schommelingen, zoals rond de menstruatie
- Griep of een andere infectie als bijverschijnsel
Primaire versus secundaire hoofdpijn
Artsen maken een belangrijk onderscheid tussen primaire en secundaire hoofdpijn. Primaire hoofdpijn, zoals migraine en spanningshoofdpijn, is een aandoening op zichzelf en niet het gevolg van een andere ziekte. Secundaire hoofdpijn is daarentegen een symptoom van iets anders, zoals een infectie, bijholteontsteking, medicijngebruik of hoofdletsel. Dit onderscheid is belangrijk, omdat secundaire hoofdpijn soms snellere medische aandacht vraagt. Ontstaat de hoofdpijn plotseling, is de pijn zeer hevig of gaat de klacht gepaard met andere symptomen, neem dan contact op met je huisarts.
Wat zijn de 3 soorten hoofdpijn?
De drie bekendste soorten hoofdpijn zijn spanningshoofdpijn, migraine en clusterhoofdpijn. Elk type heeft eigen kenmerken qua locatie, pijnkarakter en begeleidende symptomen, waardoor je je eigen klacht beter kunt herkennen en plaatsen. Daarnaast bestaan er ook minder bekende soorten, zoals medicijnovergebruikshoofdpijn en hoofdpijn bij bijholteontsteking. De belangrijkste vormen op een rij:
- Spanningshoofdpijn: drukkend, aan beide zijden, vaak na een lange werkdag
- Migraine: kloppend, vaak aan één kant, met misselijkheid en lichtgevoeligheid
- Clusterhoofdpijn: extreem hevig rond één oog, in vaste aanvalperiodes
- Medicijnovergebruikshoofdpijn: dagelijkse hoofdpijn door frequent pijnstillergebruik
- Hoofdpijn bij bijholteontsteking: drukkende pijn rond voorhoofd en wangen
Spanningshoofdpijn herkennen
Spanningshoofdpijn voelt als een drukkende band rond het hoofd, meestal aan beide zijden, met een mild tot matige pijn. De klacht verstoort je dagelijks functioneren meestal niet volledig en wordt niet erger door beweging, anders dan bij migraine. Ontspanning, rust en zo nodig een pijnstiller volgens de bijsluiter helpen doorgaans goed.
Migraine herkennen
Migraine geeft vaak kloppende pijn aan één kant van het hoofd, samen met misselijkheid en overgevoeligheid voor licht en geluid. Een aanval duurt vaak vier tot 72 uur en maakt activiteit moeilijk of onmogelijk; rust in een donkere, stille ruimte helpt het beste. Sommige mensen krijgen vóór de hoofdpijn een aura, zoals flitsende lichtjes of zigzaglijnen in het gezichtsveld.
Wil je je verder verdiepen in deze aandoening? Op de website van de Hersenstichting vind je meer informatie over migraine en andere hoofdpijnsoorten.
Clusterhoofdpijn herkennen
Clusterhoofdpijn geeft extreem hevige pijn rond één oog, vaak met een brandend of stekend karakter. De aanvallen komen in clusters voor: periodes van weken waarin aanvallen zich dagelijks op vaste tijden herhalen. Dit is de zeldzaamste maar meest pijnlijke vorm van hoofdpijn; laat de klachten daarom door een arts beoordelen.
Wat kun je zelf doen als je hoofdpijn hebt?
Voldoende drinken, regelmatig eten en een vast slaapritme helpen om hoofdpijnaanvallen te verminderen. Ook het vermijden van bekende uitlokkers, zoals langdurig schermgebruik, alcohol en te weinig slaap, maakt vaak verschil. Helpt dat niet voldoende, dan kan een pijnstiller zoals paracetamol verlichting geven; gebruik die echter niet vaker dan de bijsluiter aangeeft. Gebruik pijnstillers niet preventief en combineer ze nooit zonder overleg met een arts of apotheker. Met deze praktische tips verklein je de kans op een aanval:
- Drink voldoende water, verspreid over de dag
- Neem op tijd rust en pauzeer regelmatig bij schermwerk
- Zorg voor een vast slaap- en eetritme
- Probeer ontspanningsoefeningen of een korte wandeling in de frisse lucht
- Beperk alcohol en cafeïne tot een gematigde hoeveelheid
- Gebruik een pijnstiller zoals paracetamol volgens de bijsluiter en niet op vaste dagen
Verantwoord omgaan met pijnstillers
Gebruik pijnstillers alleen bij een aanval en volg altijd de dosering in de bijsluiter. Gebruik je op tien of meer dagen per maand pijnstillers, dan kan medicijnovergebruikshoofdpijn ontstaan; overleg in dat geval met je huisarts of apotheker. Combineer daarnaast verschillende pijnstillers nooit zonder advies van een arts of apotheker.
Wanneer contact opnemen met de huisarts?
Neem contact op met je huisarts bij plotseling zeer hevige hoofdpijn, hoofdpijn met koorts en nekstijfheid, of hoofdpijn na een val of hoofdletsel. Bel 112 bij levensgevaarlijke symptomen zoals verlamming, dubbelzien, verwardheid of bewustzijnsverlies. Maak ook een afspraak als de hoofdpijn regelmatig terugkomt of je dagelijks functioneren belemmert. Twijfel je over je klachten? Op Thuisarts lees je advies van de huisarts over zelfzorg bij hoofdpijn.
Deze informatie is bedoeld als algemene uitleg en vormt geen vervanging voor medisch advies. Bij twijfel of aanhoudende klachten kun je het beste contact opnemen met je huisarts.
