Er bestaat niet één probiotische stam die voor iedereen het meest geschikt is. Het mogelijke effect hangt af van de precieze stam, de hoeveelheid, het product en het doel waarvoor je een probioticum gebruikt. Van de beter onderzochte voorbeelden zijn Lactobacillus rhamnosus GG, bepaalde Bifidobacterium-stammen en de gist Saccharomyces boulardii. Onderzoek naar de ene stam mag je niet automatisch toepassen op alle producten met dezelfde bacteriesoort.
In dit artikel lees je wat probiotische stammen zijn, welke voorbeelden regelmatig in onderzoek voorkomen, hoe je een supplement beoordeelt en welke veiligheidsmaatregelen belangrijk zijn.
Wat zijn probiotische stammen?
Probiotica zijn levende micro-organismen die, wanneer ze in voldoende hoeveelheid worden gebruikt, een gezondheidsvoordeel kunnen bieden. Een stam is een specifieke variant binnen een soort. Zo is Lactobacillus rhamnosus GG een specifieke stam en niet hetzelfde als iedere andere Lactobacillus rhamnosus-variant.
Deze micro-organismen kunnen tijdelijk door het maag-darmkanaal gaan en daar onder meer met de darmomgeving, voedingsstoffen en het immuunsysteem interageren. Het is niet juist om te veronderstellen dat iedere probioticumstam zich blijvend in de darm vestigt. Mogelijke effecten zijn daarom vaak afhankelijk van de gebruikte stam en de onderzochte situatie.
Welke probiotische stammen zijn goed onderzocht?
De kwaliteit van het bewijs verschilt per stam en toepassing. De onderstaande voorbeelden worden vaak onderzocht, maar zijn geen algemene behandeling of garantie op resultaat.
| Stam of groep | Waarvoor wordt deze onderzocht? | Waar let je op? |
|---|---|---|
| Lactobacillus rhamnosus GG | Onderzoek naar ondersteuning van de darmgezondheid, onder andere rond diarree in bepaalde omstandigheden. | Controleer of de volledige stamnaam, inclusief GG, op het etiket staat. |
| Bifidobacterium longum | Onderzoek naar de darmomgeving en klachten die bij sommige mensen met het prikkelbare-darmsyndroom voorkomen. | Resultaten voor één stam zijn niet automatisch geldig voor alle Bifidobacterium-producten. |
| Bifidobacterium bifidum | Onderzoek naar de verwerking van voedingsvezels en de interactie met de darmomgeving. | Bekijk de exacte stam en de hoeveelheid per dagelijkse portie. |
| Saccharomyces boulardii | Onderzoek naar ondersteuning bij bepaalde vormen van diarree. | Dit is een gist en geen bacterie; extra voorzichtigheid is nodig bij een verminderde weerstand. |
| Bacillus coagulans | Onderzoek naar mogelijke ondersteuning van de spijsvertering. | De beschikbare onderbouwing kan per product en toepassing verschillen. |
Hoe kies je een geschikt probioticum?
Kijk naar de volledige stamnaam
Een etiket waarop alleen een soortnaam staat, bijvoorbeeld Bifidobacterium, geeft minder informatie dan een etiket met soort én stam. Zoek naar een duidelijke vermelding van de micro-organismen, zoals Lactobacillus rhamnosus GG. Een bekende merknaam of een lange ingrediëntenlijst is op zichzelf geen bewijs dat een product beter past bij jouw doel.
Beoordeel CFU en houdbaarheid
CFU staat voor colony-forming units, oftewel kolonievormende eenheden. Dit is een maat voor het aantal levensvatbare micro-organismen. Een hoger aantal CFU is niet automatisch beter: de relevante hoeveelheid verschilt per stam en toepassing. In onderzoeken komen uiteenlopende dagelijkse hoeveelheden voor, waaronder ongeveer 1 tot 10 miljard CFU, maar dat is geen universele dosering.
Controleer ook de aanbevolen bewaarcondities, de vervaldatum en of de hoeveelheid gegarandeerd wordt tot het einde van de houdbaarheid of alleen op het moment van productie. Volg de gebruiksaanwijzing van het gekozen product.
Let op de samenstelling
Controleer hulpstoffen, allergenen en geschiktheid voor jouw voedingspatroon. Sommige producten bevatten bijvoorbeeld melkbestanddelen, terwijl andere capsules of poeders geen dierlijke ingrediënten bevatten. Ook prebiotische vezels kunnen aan een product zijn toegevoegd. Die zijn niet hetzelfde als probiotica en kunnen bij sommige mensen tijdelijk gasvorming of een opgeblazen gevoel veroorzaken.
Zijn meerdere stammen beter?
Niet per se. Een combinatie van stammen kan zinvol zijn wanneer juist die combinatie is onderzocht, maar meer stammen of een hogere CFU-waarde betekenen niet automatisch een groter effect. Kies liever een product met een transparant etiket en een samenstelling die aansluit bij het beoogde gebruik dan uitsluitend op basis van het aantal stammen.
Gebruik in de dagelijkse routine
Neem een probioticum consequent volgens de instructies op het etiket. Het advies om een probioticum met voedsel in te nemen verschilt per product; volg daarom de aanwijzingen van de fabrikant. Gefermenteerde voedingsmiddelen zoals yoghurt en kefir kunnen deel uitmaken van een gevarieerd voedingspatroon, maar bevatten niet noodzakelijk dezelfde stammen of hoeveelheden als een supplement.
Een probioticum vervangt geen vezelrijke voeding, voldoende drinken, slaap of medische behandeling. Bij aanhoudende, ernstige of verergerende darmklachten is beoordeling door een arts belangrijk.
Veiligheid en wanneer je eerst overlegt
Probiotica worden door veel gezonde volwassenen doorgaans goed verdragen, maar een opgeblazen gevoel of andere milde maag-darmklachten kan voorkomen. Natuurlijk betekent niet automatisch risicoloos. Vraag advies aan een arts of apotheker voordat je een probioticum gebruikt als je een sterk verminderde weerstand hebt, ernstig ziek bent, een centraal infuus of katheter hebt, zwanger bent, borstvoeding geeft of het supplement aan een kind wilt geven.
Gebruik je infliximab of een ander geneesmiddel dat het immuunsysteem beïnvloedt? Bespreek het probioticum dan eerst met je behandelend arts. Stop niet zelf met infliximab of andere voorgeschreven medicatie. Bij een verminderde afweer kan vooral een product met levende bacteriën of gisten extra beoordeling vereisen.
Veelgestelde vragen
Wat is de meest gunstige probiotische stam?
Er is geen universeel meest gunstige stam. Lactobacillus rhamnosus GG, bepaalde Bifidobacterium-stammen en Saccharomyces boulardii zijn voorbeelden die voor specifieke toepassingen zijn onderzocht. De beste keuze hangt af van het doel, de exacte stam en je persoonlijke gezondheidssituatie.
Kan ik probiotica gebruiken tijdens behandeling met infliximab?
Dat moet je vooraf bespreken met je arts of apotheker. Infliximab beïnvloedt het immuunsysteem en de veiligheid van levende micro-organismen kan anders worden beoordeeld bij mensen met een verminderde weerstand. Gebruik geen probioticum als vervanging voor medisch advies en verander je behandeling niet zonder overleg.
Waarom waarschuwen sommige cardiologen voor probiotica?
Bij mensen met bepaalde ernstige aandoeningen of een sterk verminderde weerstand bestaat er een zeldzaam maar mogelijk risico op infecties door levende micro-organismen. Dat risico is niet voor iedereen hetzelfde en betekent niet dat probiotica voor alle gezonde mensen onveilig zijn. Mensen met een hartziekte, ziekenhuisopname, hartklepprobleem of andere relevante aandoening kunnen het gebruik het beste vooraf met hun arts bespreken.
Zijn meer stammen in een probioticum beter?
Nee. Het aantal stammen zegt niet op zichzelf iets over de werkzaamheid. Belangrijker zijn de exacte stamidentificatie, de onderzochte toepassing, de hoeveelheid, de houdbaarheid en de kwaliteit van de etikettering. Een product met één goed beschreven stam kan een logischere keuze zijn dan een product met veel niet nader gespecificeerde stammen.
Samenvatting
Wetenschappelijk onderbouwde probiotische stammen moeten altijd in hun specifieke context worden beoordeeld. Vergelijk niet alleen het aantal stammen of CFU, maar kijk naar de volledige stamnaam, de onderzochte toepassing en de productinformatie. Bij infliximab, een verminderde weerstand, ernstige ziekte of ander medicijngebruik is professioneel advies verstandig voordat je een supplement kiest.
