Vitamine B12 Dosering per Ernst van Tekort: Behandelgids (2026)

Vitamine B12 speelt een cruciale rol in je energiehuishouding, zenuwfunctie en bloedvorming, maar de juiste dosering bij een tekort is voor veel mensen onduidelijk. In deze behandelgids voor 2026 leggen we uit hoe de vitamine B12-dosering verschilt per ernst van het tekort, wanneer orale suppletie volstaat en wanneer injecties worden overwogen. Daarnaast bespreken we de keuze tussen verschillende B12-vormen, veiligheid bij hoge doses, monitoring en bloedonderzoek. Zo krijg je een overzichtelijk kader om samen met je arts of therapeut een weloverwogen behandelkeuze te maken die past bij jouw situatie.

Belangrijkste punten: B12-dosering in één oogopslag

Vóór we dieper ingaan op de details, geven we een samenvatting van de belangrijkste inzichten. Onthoud dat deze cijfers richtlijnen zijn en dat de uiteindelijke behandeling altijd individueel wordt afgestemd, idealiter met medische begeleiding.

• De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) voor gezonde volwassenen is ongeveer 2,8 microgram per dag, maar bij malabsorptie zijn veel hogere doses nodig.
• Bij een subklinisch of mild tekort wordt vaak 500 tot 1.000 mcg per dag oraal geadviseerd, meestal gedurende twee tot drie maanden.
• Bij een matig tekort gaat men vaak naar 1.000 tot 2.000 mcg oraal per dag, afhankelijk van de oorzaak en opnamecapaciteit.
• Bij een ernstig tekort of neurologische klachten worden vaak intramusculaire injecties met hydroxocobalamine ingezet, met aanvankelijk meerdere doses per week.
• Hoge orale doses werken deels via passieve diffusie in de darm, onafhankelijk van de intrinsieke factor; ongeveer 1% wordt zo opgenomen.
• Vitamine B12 is wateroplosbaar en kent geen bovengrens voor veilige inname; hoge doses worden doorgaans goed verdragen.
• Retesting na 4 tot 8 weken, inclusief methylmalonzuur (MMA) en homocysteïne, helpt om de dosering bij te sturen.
• Bij aanhoudende of ernstige klachten, zoals tintelingen, evenwichtsproblemen of extreme vermoeidheid, is altijd medische evaluatie nodig.

Wat is vitamine B12 en waarom heeft je lichaam het nodig?

Vitamine B12, ook wel cobalamine genoemd, is een wateroplosbare vitamine die het lichaam niet zelf kan aanmaken. Het komt vrijwel uitsluitend voor in dierlijke producten zoals vlees, vis, eieren en zuivel. Omdat de voorraad in de lever groot is, kan een tekort zich pas na maanden of zelfs jaren laten merken, wat de diagnose soms lastig maakt.

Cobalamine is betrokken bij drie essentiële processen: de aanmaak van rode bloedcellen (hematopoëse), het functioneren van het zenuwstelsel via de omzetting van methylmalonzuur en de synthese van DNA. Wanneer B12 ontbreekt, kunnen deze processen verstoord raken, wat zich kan uiten in bloedarmoede, vermoeidheid of zenuwklachten.

Waarom een B12-tekort gevaarlijk kan zijn

Een onbehandeld tekort kan op de lange termijn leiden tot macrocytaire anemie, blijvende zenuwschade en in ernstige gevallen neurologische of cognitieve klachten. Vooral bij ouderen wordt een verband gezien tussen lage B12-waarden en geheugen- of evenwichtsproblemen. Vroege herkenning en correctie van het tekort zijn daarom belangrijk, al kan herstel van zenuwschade lang duren en is niet in alle gevallen volledig.

Hoe wordt een B12-tekort gediagnosticeerd en ingedeeld naar ernst?

De diagnose begint vrijwel altijd met een serum-B12-test, waarbij de totale hoeveelheid cobalamine in het bloed wordt gemeten. Waarden onder ongeveer 150 pmol/L worden meestal als tekort beschouwd, waarden tussen 150 en 300 pmol/L als grensgebied, en waarden boven 300 pmol/L als doorgaans voldoende. Eén waarde alleen zegt echter niet alles over de functionele toestand in de cellen.

MMA en homocysteïne als aanvullende markers

Wanneer de serum-B12-waarde onduidelijk of grensgebied is, worden vaak methylmalonzuur (MMA) en homocysteïne gemeten. Deze stoffen hopen zich op wanneer de cellulaire B12-activiteit tekortschiet en zijn gevoeliger voor een functioneel tekort. MMA wordt vooral beïnvloed door B12, terwijl homocysteïne ook stijgt bij een foliumzuurtekort, wat de interpretatie beïnvloedt.

Op basis van deze testen en de klachten maakt de arts een inschatting van de ernst: subklinisch (afwijkende waarden zonder klachten), mild (milieu-, grensgebied- of lichte klachten), matig (duidelijk verhoogde MMA en klachten) of ernstig (ernstige anemie of neurologische verschijnselen). Houd er rekening mee dat symptomen zoals vermoeidheid, tintelingen of concentratieproblemen niet-specifiek zijn en ook andere oorzaken kunnen hebben. Zelfdiagnose op basis van klachten of één bloedwaarde is daarom onbetrouwbaar; laat een arts of therapeut de volledige context beoordelen.

Welke factoren bepalen jouw benodigde B12-dosering?

Niet iedereen heeft dezelfde hoeveelheid B12 nodig. De benodigde dosering hangt af van leeftijd, dieet, medicatie en onderliggende aandoeningen die de opname beïnvloeden. Hieronder de belangrijkste factoren:

• Leeftijd: bij ouderen neemt de productie van maagzuur en intrinsieke factor vaak af, waardoor de opname van voedings-B12 vermindert.
• Dieet: veganisten en strikte vegetariërs krijgen van nature weinig B12 binnen en hebben doorgaans suppletie nodig.
• Medicatie: metformine en maagzuurremmers (protonpompremmers zoals omeprazol) kunnen de opname op termijn verminderen.
• Aandoeningen: pernicieuze anemie, coeliakie, de ziekte van Crohn en andere darmaandoeningen kunnen de absorptie ernstig belemmeren.
• Maag-darmoperaties: na bariatrische chirurgie, zoals een maagbypass, is de opnamecapaciteit structureel verminderd.

Omdat deze factoren sterk verschillen per persoon, kan de dosering die bij de één effectief is bij de ander onvoldoende zijn. Dit benadrukt het belang van medische begeleiding, vooral bij onderliggende aandoeningen of medicijngebruik.

Dosering bij subklinisch en mild B12-tekort

Bij een subklinisch tekort, waarbij de bloedwaarden licht verlaagd zijn maar er geen klachten zijn, of bij een mild tekort met beperkte symptomen, wordt meestal geadviseerd om te starten met 500 tot 1.000 mcg vitamine B12 per dag oraal. Deze dosering is meestal ruim voldoende om de voorraad aan te vullen, ook wanneer de opname deels verminderd is.

De behandelingsduur bedraagt doorgaans twee tot drie maanden, waarna opnieuw getest wordt om te zien of de waarden verbeteren. Bij een duidelijke verbetering kan overgestapt worden op een onderhoudsdosering, of kan suppletie worden gestopt als de oorzaak is weggenomen, zoals het hervatten van een gevarieerd dieet. Blijven de waarden onveranderd, dan is verder onderzoek naar de oorzaak van het tekort verstandig.

Dosering bij matig B12-tekort

Bij een matig tekort, vaak gekenmerkt door duidelijk verlaagde serumwaarden, verhoogd MMA en aanhoudende klachten, wordt een hogere orale dosering gebruikt: 1.000 tot 2.000 mcg per dag. Deze hoge doses zijn nodig omdat bij verminderde opname slechts ongeveer 1% via passieve diffusie wordt opgenomen, waardoor er een grote overschot nodig is om effect te bereiken.

Injecties met hydroxocobalamine worden overwogen wanneer orale suppletie onvoldoende effect heeft, wanneer de opname ernstig verminderd is, of wanneer de klachten verergeren. In Nederland en veel andere Europese landen is dit de standaard behandeling bij matig tot ernstig tekort. Het protocol hangt sterk af van de oorzaak: bij pernicieuze anemie is levenslange suppletie nodig, terwijl bij een dieetgebonden tekort vaak na enkele maanden kan worden afgebouwd.

Dosering bij ernstig B12-tekort en neurologische klachten

Bij een ernstig tekort, zeker wanneer er neurologische klachten zijn zoals tintelingen, evenwichtsproblemen, geheugenstoornissen of spierzwakte, start de behandeling vrijwel altijd met intramusculaire injecties. Een gangbaar protocol is dagelijkse of om de dag injecties gedurende een tot twee weken, gevolgd door een afbouwperiode naar wekelijkse en vervolgens maandelijks onderhoud. De exacte dosering wordt door de arts bepaald op basis van klachten en bloeduitslagen.

Hoge-dosis oraal als alternatief bij malabsorptie

Uit klinisch onderzoek, waaronder gerandomiseerde studies uit de jaren 2000, blijkt dat ook hoge orale doses van 1.000 tot 2.000 mcg per dag bij een aanzienlijk deel van de patiënten effectief kunnen zijn, zelfs bij malabsorptie. Sommige richtlijnen, zoals die van de British Society for Haematology, erkennen orale therapie als een aanvaardbaar alternatief, al kiezen veel artsen bij neurologische verschijnselen alsnog voor injecties vanwege snellere en voorspelbaardere spiegelopbouw.

Het herstel van zenuwschade verloopt traag en is niet altijd volledig. Vroege behandeling vergroot de kans op verbetering; uitstel kan leiden tot blijvende schade. Voelbare verbetering kan weken tot maanden duren, en het is belangrijk om geduldig te blijven en het behandelplan met je arts af te stemmen op het verloop van de klachten.

Welke vorm van B12 kies je? Methylcobalamine, cyanocobalamine of hydroxocobalamine

Op de markt zijn verschillende vormen van B12 beschikbaar, die elk hun eigen kenmerken hebben. De keuze hangt af van de indicatie, de toedieningsweg en persoonlijke voorkeur.

• Methylcobalamine: de actieve co-enzymvorm die direct in de methylering kan worden gebruikt. Populair in supplementen, al is er beperkt bewijs dat deze vorm klinisch superieur is aan cyanocobalamine bij oraal gebruik.
• Cyanocobalamine: de meest bestudeerde en meest gebruikte vorm in supplementen en veel verrijkte voedingsmiddelen. Is goedkoop, stabiel en effectief, maar moet eerst in het lichaam worden omgezet naar de actieve vormen.
• Hydroxocobalamine: de standaardvorm voor injectietherapie in Nederland en het Verenigd Koninkrijk. Heeft een langere werkingsduur dan cyanocobalamine en wordt daarom vaak voor intramusculaire injecties gebruikt.

Voor de meeste mensen met een mild of subklinisch tekort is het verschil tussen de vormen waarschijnlijk klein zolang de dosering adequaat is. Bij injectietherapie is hydroxocobalamine de gebruikelijke keuze in de Nederlandse praktijk. Bij twijfel over de beste vorm voor jouw situatie kan een arts of therapeut hierover adviseren; voor een overzicht van kwalitatieve supplementen kun je kijken naar onze gids over multivitamines en hun ingrediënten en veiligheid.

Orale suppletie of injectie: welke route past bij jou?

De keuze tussen orale suppletie en injecties hangt af van de ernst van het tekort, de oorzaak, de mate van malabsorptie en persoonlijke voorkeur. Bij een dieetgebonden tekort volstaat orale suppletie vrijwel altijd. Bij een opnameprobleem, zoals pernicieuze anemie, zijn injecties historisch gezien de standaard, al laten studies zien dat hoge orale doses bij veel patiënten ook effectief zijn.

Hoe hoge orale doses werken

De natuurlijke opname van B12 verloopt via intrinsieke factor, een eiwit dat in de maag wordt geproduceerd. Bij hoge doses speelt echter ook passieve diffusie in de darmwand een rol, onafhankelijk van intrinsieke factor. Dit verklaart waarom ongeveer 1% van een orale dosis van 1.000 mcg wordt opgenomen, wat ruim voldoende is om de dagelijkse behoefte te dekken. Sublinguale tabletten zouden via de slijmvliezen worden opgenomen, maar onderzoek toont aan dat ze niet duidelijk effectiever zijn dan gewone orale tabletten met dezelfde dosis.

Richtlijnen uit internationale praktijk

De Britse NHS en de British Society for Haematology hanteren een protocol waarbij bij neurologische klachten frequentere injecties worden gegeven dan bij alleen anemie. Sommige praktijken bieden ook orale therapie aan voor patiënten die injecties weigeren of bij wie injecties onpraktisch zijn, mits de opname niet volledig ontbreekt en de patiënt goed wordt gemonitord. Deze internationale inzichten laten zien dat er geen één juiste aanpak bestaat, maar wel een afweging op basis van klachten en oorzaak.

Veiligheid en bijwerkingen van hoge B12-doses

Veel mensen vragen zich af of dagelijks 1.000 of 2.000 mcg veilig is. Onderzoek en klinische praktijk laten zien dat deze doses over het algemeen goed worden verdragen. Omdat vitamine B12 wateroplosbaar is en overtollige hoeveelheden via de urine worden uitgescheiden, kent de Europese autoriteit voor voedselveiligheid geen bovengrens voor veilige inname aan. Dit geldt voor de voedingssupplementen die oraal worden ingenomen.

Desondanks zijn er enkele aandachtspunten. Soms treden milde bijwerkingen op zoals acne-achtige huiduitslag, misselijkheid of hoofdpijn, al komen deze zelden voor. Bij injecties kan er tijdelijke pijn of roodheid op de injectieplaats ontstaan. Daarnaast is het verstandig om bij gebruik van medicijnen zoals bloedverdunners of bij ernstige nierproblemen eerst medisch advies in te winnen, ook al is de interactie met B12 beperkt. Twijfel je over supplementen in combinatie met andere vitamines, lees dan onze informatie over vitamine D, bronnen en veiligheid voor de brede context van voedingssuppletie.

Behandelingsduur en monitoring: wanneer laat je B12 opnieuw testen?

Monitoring is essentieel om te bepalen of de dosering adequaat is. Na het starten van een behandeling wordt doorgaans geadviseerd om na 4 tot 8 weken opnieuw bloed te laten onderzoeken. Daarbij wordt niet alleen de serum-B12-waarde gecontroleerd, maar ook MMA en homocysteïne, die beter de functionele status weergeven. Daarnaast wordt vaak het bloedbeeld (hemoglobine en MCV) gevolgd om het herstel van een eventuele anemie te beoordelen.

Afhankelijk van de resultaten kan de dosering worden aangepast. Blijven de MMA- en homocysteïnwaarden verhoogd, dan is een hogere dosis, een andere toedieningsweg of verder onderzoek naar de oorzaak nodig. Bij een geïdentificeerde en behandelbare oorzaak kan de suppletie na verloop van tijd worden gestopt; bij permanente malabsorptie is levenslange onderhoudsdosering de regel, vaak 1.000 mcg oraal per dag of periodieke injecties, afhankelijk van het advies van de arts.

Dosering voor specifieke groepen

Senioren

Bij ouderen is de kans op een tekort verhoogd door verminderde maagzuurproductie en atrofische gastritis. Veel richtlijnen adviseren bij senioren vanaf ongeveer 65 jaar met een grenswaarde serum-B12 een dosering van 500 tot 1.000 mcg oraal per dag, met periodieke controle. Omdat symptomen bij ouderen vaak atypisch zijn, zoals verwardheid of evenwichtsproblemen, is het verstandig om bij onverklaarde klachten de B12-status te laten controleren.

Veganisten en vegetariërs

Veganisten en strikte vegetariërs worden aangeraden dagelijks B12 in te nemen, doorgaans 10 tot 50 mcg via een supplement of verrijkte voeding, of wekelijks 1.000 tot 2.000 mcg. Deze hogere doses compenseren de relatief lage opname-efficiëntie. Zwangere en zogende veganisten hebben mogelijk een aangepast advies nodig en doen er goed aan dit met hun verloskundige of arts te bespreken.

Pernicieuze anemie en na een maagbypass

Bij pernicieuze anemie ontbreekt de intrinsieke factor, waardoor orale opname via de normale route onmogelijk is. Standaard wordt hierbij injectietherapie toegepast, meestal maandelijks na een startfase. Na bariatrische chirurgie wordt vaak een levenslange dagelijkse dosis van 350 tot 1.000 mcg oraal aanbevolen, afhankelijk van het type ingreep, met periodieke bloedcontroles.

Gebruikers van metformine en maagzuurremmers

Langdurig gebruik van metformine of protonpompremmers kan de opname geleidelijk verminderen. Veel richtlijnen adviseren bij langdurig gebruik periodieke controle van de B12-status, zeker bij klachten die kunnen wijzen op een tekort. Waar nodig kan 500 tot 1.000 mcg oraal per dag als preventieve of corrigerende dosering worden gebruikt, in overleg met de voorschrijvend arts.

Veelgemaakte fouten bij het innemen van B12-supplementen

• Te vroeg stoppen: wanneer de klachten verbeteren, wordt suppletie soms gestopt terwijl de oorzaak, zoals malabsorptie, nog bestaat. Dit kan leiden tot een recidief tekort.
• De oorzaak negeren: een tekort is vaak een signaal van een onderliggend probleem, zoals coeliakie, gastritis of een darmaandoening, dat aparte aandacht vraagt.
• Uitsluitend vertrouwen op serum-B12: deze waarde kan normaal ogen terwijl er functioneel toch een tekort bestaat. MMA en homocysteïne geven aanvullende informatie.
• De verkeerde vorm of dosering kiezen: een te lage dosis bij malabsorptie is weinig effectief; een te hoge dosis bij een mild tekort is onnodig.

Bij twijfel over de juiste dosering of vorm kan professionele begeleiding het verschil maken tussen effectieve behandeling en aanhoudende klachten. Voorkomen is beter dan genezen, vooral bij aandoeningen waarvan de gevolgen op de lange termijn ernstig kunnen zijn.

Veelgestelde vragen over vitamine B12-dosering

Wat is de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) voor vitamine B12?

Voor gezonde volwassenen is de ADH in Nederland ongeveer 2,8 microgram per dag, met een iets hogere behoefte bij zwangere en zogende vrouwen. Deze hoeveelheid dekt de behoefte bij normale opname. Bij een tekort of verminderde opname zijn aanzienlijk hogere doses nodig om de voorraad aan te vullen.

Is het veilig om dagelijks 1.000 mcg B12 te nemen?

Onderzoek en klinische praktijk laten zien dat 1.000 mcg per dag oraal over het algemeen veilig wordt verdragen, ook op lange termijn. Vitamine B12 is wateroplosbaar en overtollige hoeveelheden worden via de urine uitgescheiden. Bij onderliggende aandoeningen of medicijngebruik is medisch advies wel verstandig.

Is het veilig om dagelijks 2.000 mcg B12 te nemen?

Ja, 2.000 mcg oraal per dag wordt in klinische studies en praktijken frequent gebruikt en geldt als veilig. Er is geen bovengrens voor inname vastgesteld. Milde bijwerkingen zoals huiduitslag komen zelden voor. Bij aanhoudende klachten of twijfels is overleg met een arts verstandig.

Hoeveel B12 moet een senior per dag innemen?

Voor senioren wordt doorgaans 500 tot 1.000 mcg oraal per dag geadviseerd wanneer er sprake is van een grenswaarde of tekort, vanwege verminderde opname. Bij normale waarden en een gevarieerd dieet volstaat de ADH. Periodieke controle van de B12-status is bij ouderen aan te raden.

Hoe lang duurt het voordat B12-supplementen werken?

Het effect verschilt per persoon en per klacht. Bloedwaarden verbeteren vaak binnen enkele weken, terwijl het herstel van vermoeidheid en anemie enkele weken tot maanden kan duren. Neurologische klachten kunnen traag reageren en herstellen soms slechts gedeeltelijk. Retesting na 4 tot 8 weken geeft een betrouwbaar beeld.

Heb ik B12-injecties nodig of volstaan orale supplementen?

Bij een dieetgebonden of mild tekort volstaan orale supplementen vrijwel altijd. Bij ernstige malabsorptie, pernicieuze anemie of neurologische klachten worden injecties vaak gekozen vanwege voorspelbaardere opname. Hoge orale doses zijn volgens richtlijnen een aanvaardbaar alternatief bij sommige patiënten, mits goed gemonitord. Dit is een keuze die je met je arts maakt.

Wat zijn de symptomen van een ernstig B12-tekort?

Een ernstig tekort kan gepaard gaan met extreme vermoeidheid, bleekheid, benauwdheid bij inspanning, tintelingen of verdoofd gevoel in handen en voeten, evenwichtsproblemen, spierzwakte en cognitieve klachten. Deze symptomen zijn niet-specifiek en kunnen ook andere oorzaken hebben. Raadpleeg bij dergelijke klachten altijd een arts voor onderzoek.

Wat is het verschil tussen methylcobalamine en cyanocobalamine?

Methylcobalamine is de actieve co-enzymvorm die direct in de methylering kan worden gebruikt, terwijl cyanocobalamine eerst in het lichaam moet worden omgezet. Voor oraal gebruik is het klinische verschil waarschijnlijk klein. Cyanocobalamine is de meest bestudeerde vorm; methylcobalamine wordt vaak om praktische of persoonlijke redenen gekozen.

Kan je een B12-tekort oplossen met voeding?

Bij een dieetgebonden tekort, bijvoorbeeld bij veganisten, kan verhoogde inname via vlees, vis, eieren of zuivel helpen, al is suppletie voor veganisten vaak betrouwbaarder. Bij een opnameprobleem, zoals pernicieuze anemie, volstaat voeding niet, omdat de opname de oorzaak is. Medische behandeling is dan nodig.

Wat moet ik eten om mijn B12-waarden te verbeteren?

Voedingsmiddelen die rijk zijn aan B12 zijn lever, schaal- en schelpdieren, vette vis, vlees, eieren en zuivelproducten. Verrijkte producten zoals bepaalde plantaardige melk of ontbijtgranen kunnen bijdragen. Voor personen met verminderde opname is voeding alleen meestal onvoldoende en is suppletie onder begeleiding betrouwbaarder.

Belangrijkste inzichten op een rij

• B12-dosering is afhankelijk van de ernst van het tekort: 500 tot 1.000 mcg oraal bij een mild tekort, 1.000 tot 2.000 mcg bij een matig tekort en injecties bij ernstig of neurologisch tekort.
• Hoge orale doses werken via passieve diffusie in de darm en zijn effectief bij de meeste patiënten, zelfs bij een verminderde opname.
• Vitamine B12 is wateroplosbaar en kent geen bovengrens voor veilige inname; hoge doses worden doorgaans goed verdragen.
• MMA en homocysteïne geven meer inzicht in de functionele B12-status dan serum-B12 alleen.
• Retesting na 4 tot 8 weken is essentieel om de dosering bij te sturen en de behandeling te evalueren.
• Bij pernicieuze anemie, malabsorptie en na bariatrische chirurgie is levenslange onderhoudsdosering vaak nodig.
• Veganisten, senioren en langdurige gebruikers van metformine of PPI's hebben een verhoogd risico en doen er goed aan hun B12-status periodiek te laten controleren.
• Behandeling van een tekort gebeurt altijd in overleg met een arts, zeker bij neurologische klachten of onderliggende aandoeningen.

Conclusie: vind de juiste B12-dosering voor jouw situatie

De juiste B12-dosering is geen vaste waarde, maar hangt af van de ernst van het tekort, de oorzaak, je leeftijd, je dieet en eventuele medicatie. Bij een subklinisch of mild tekort volstaat vaak 500 tot 1.000 mcg oraal per dag; bij een matig tekort gaat men naar 1.000 tot 2.000 mcg; en bij ernstige of neurologische klachten worden injecties met hydroxocobalamine vrijwel altijd ingezet. Bloedonderzoek, inclusief MMA en homocysteïne, blijft de basis voor het bijsturen van de dosering.

Voedingssupplementen kunnen een nuttige rol spelen bij het aanvullen van een tekort, maar vervangen nooit de medische beoordeling van de onderliggende oorzaak en de noodzaak van een gevarieerd dieet. Twijfel je over je B12-status of de juiste dosering, bespreek dit dan met je huisarts of therapeut. Bij aanhoudende of ernstige klachten, zoals tintelingen of evenwichtsstoornissen, is medisch advies altijd nodig, zeker wanneer klachten verergeren of onverklaard blijven.

Relevante termen

vitamine B12-dosering, cobalamine, B12-tekort behandeling, methylmalonzuur, homocysteïne, intrinsieke factor, pernicieuze anemie, macrocytaire anemie, methylcobalamine, cyanocobalamine, hydroxocobalamine, intramusculaire injectie, orale suppletie, sublinguale B12, malabsorptie, onderhoudsdosering, neuropathie, serum-B12-test