Kort antwoord: een ernstig vitamine A-tekort kan wazig zien, droge ogen en slechter zicht in het donker veroorzaken. In Nederland en België is een tekort echter niet de meest waarschijnlijke verklaring voor wazig zicht. Een verkeerde brilsterkte, droge ogen, contactlenzen, schommelingen in de bloedsuikerspiegel of een oogaandoening komen vaker voor. Laat nieuw, aanhoudend of plotseling wazig zicht daarom beoordelen in plaats van zelf met supplementen te beginnen.
Waardoor kunt u wazig zien?
Wazig zien betekent dat beelden minder scherp of troebel lijken. De oorzaak kan in het oog zelf liggen, maar ook samenhangen met de algemene gezondheid. Veelvoorkomende oorzaken zijn:
- een niet goed passende bril- of contactlenssterkte;
- droge of geïrriteerde ogen, bijvoorbeeld door lang beeldschermgebruik;
- een oogontsteking of beschadiging van het hoornvlies;
- schommelingen in de bloedsuikerspiegel;
- staar, glaucoom of een aandoening van het netvlies;
- migraine, bepaalde geneesmiddelen of een neurologische oorzaak.
Een voedingsstoffentekort is dus slechts één mogelijke verklaring. Wazig zien alleen bewijst niet dat u een tekort hebt. Een optometrist, huisarts of oogarts kan met een oogonderzoek helpen om de oorzaak vast te stellen.
Welk tekort veroorzaakt wazig zien het vaakst?
Vitamine A
Vitamine A is betrokken bij de normale werking van het netvlies en het aanpassen van het zicht aan weinig licht. Bij een ernstig tekort kunnen nachtblindheid, droge ogen en veranderingen aan het hoornvlies ontstaan. Daardoor kan het zicht wazig worden. Een vitamine A-tekort komt vooral voor bij ernstige ondervoeding, bepaalde malabsorptieproblemen of een zeer beperkt voedingspatroon.
Vitamine A zit onder meer in lever, eieren, zuivel en verrijkte producten. Bètacaroteen, een voorloper van vitamine A, komt voor in bijvoorbeeld wortel, zoete aardappel, spinazie en boerenkool. Het lichaam zet bètacaroteen gedeeltelijk om in vitamine A.
Gebruik geen hoge doseringen vitamine A zonder medisch advies. Vitamine A is vetoplosbaar en kan zich opstapelen. Dat is extra belangrijk tijdens de zwangerschap, bij leverproblemen en wanneer u al andere supplementen gebruikt.
Andere voedingsstoffen
Ook andere voedingsstoffen hebben een rol in de normale werking van het lichaam en de ogen, maar een tekort veroorzaakt niet automatisch wazig zicht:
- Vitamine B12: een ernstig tekort kan zenuwschade veroorzaken. Visusklachten zijn mogelijk, maar wazig zien is geen specifieke aanwijzing voor B12-tekort.
- Zink: zink is betrokken bij het normale metabolisme van vitamine A. Een tekort is niet zonder meer de verklaring voor plotselinge visusklachten.
- Vitamine C en E: deze vitamines dragen bij aan de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress. Een supplement is geen algemene behandeling voor wazig zicht.
- DHA en EPA: deze omega 3-vetzuren komen onder andere voor in vis. Ze zijn onderdeel van gezonde voedingspatronen, maar een omega 3-supplement maakt wazig zicht niet vanzelf scherp.
Onderzoek naar voedingsstoffen en ooggezondheid gaat vaak over specifieke aandoeningen of risicogroepen. Een formule met antioxidanten en zink, zoals een AREDS2-formule, is bedoeld voor bepaalde mensen met leeftijdsgebonden maculadegeneratie en niet als standaard supplement voor iedereen. Bespreek het gebruik hiervan met een oogarts.
Hoe herkent u een mogelijk tekort?
Klachten zoals vermoeidheid, droge ogen, een branderig gevoel of minder goed zien in het donker kunnen meerdere oorzaken hebben. Ze zijn daarom niet geschikt om zelf een tekort vast te stellen. Het risico op een tekort kan groter zijn bij een zeer eenzijdig dieet, eetproblemen, bepaalde maag-darmziekten, een operatie aan het spijsverteringsstelsel of langdurig gebruik van sommige geneesmiddelen.
Bij een vermoeden van een tekort kan een arts uw voeding, gezondheid en medicatie bespreken en zo nodig bloedonderzoek aanvragen. Een oogonderzoek blijft belangrijk, omdat bloedonderzoek alleen niet alle oorzaken van wazig zien uitsluit.
Wat kunt u doen bij wazig zicht?
- Beoordeel of het plotseling is ontstaan. Plotseling wazig zien vraagt sneller medische beoordeling dan klachten die langzaam ontstaan.
- Laat aanhoudende klachten onderzoeken. Maak een afspraak bij een optometrist, huisarts of oogarts als het zicht niet snel normaliseert, terugkeert of aan één oog voorkomt.
- Kijk naar praktische oorzaken. Verwijder contactlenzen volgens de gebruiksadviezen, geef droge ogen rust en laat uw brilsterkte controleren. Wrijf niet in een pijnlijk of rood oog.
- Kies gevarieerd eten. Groenten, fruit, peulvruchten, volkorenproducten, noten, zuivel of alternatieven en vis of andere passende eiwitbronnen helpen om voedingsstoffen binnen te krijgen.
- Gebruik supplementen doelgericht. Neem geen hoge doseringen om wazig zicht zelf te behandelen. Overleg met een arts of apotheker bij een vermoed tekort, zwangerschap, een chronische aandoening of medicijngebruik.
Informatie over voedingsstoffen kan nuttig zijn, maar vervangt geen oogonderzoek. Bekijk bijvoorbeeld de informatie over DHA- en EPA-omega 3-supplementen of vitamine D-supplementen, maar kies een product niet uitsluitend vanwege wazig zicht.
Wanneer moet u met spoed hulp zoeken?
Neem direct contact op met een huisarts of huisartsenpost bij plotseling verlies of sterke vermindering van het zicht, zeker aan één oog. Zoek ook snel hulp bij een pijnlijk rood oog, lichtflitsen, veel nieuwe zwarte vlekjes, een donker gordijn of schaduw in beeld, dubbelzien, ernstige hoofdpijn, misselijkheid of uitvalsverschijnselen zoals een scheve mond, krachtsverlies of moeite met praten.
Een tumor in één oog is niet de gebruikelijke verklaring voor plotseling wazig zien. Toch moet eenzijdig, aanhoudend of toenemend wazig zicht altijd worden onderzocht. Alleen een zorgprofessional kan bepalen wat er aan de hand is.
Veelgestelde vragen
Waarom zie ik opeens zo wazig?
Plotseling wazig zien kan onder andere komen door een probleem met het hoornvlies, de ooglens, het netvlies, de bloedsuikerspiegel of de bloedtoevoer. Omdat sommige oorzaken spoedzorg vereisen, moet u bij plotselinge of duidelijke klachten direct medische hulp zoeken.
Wat te doen bij wazig zicht?
Stop tijdelijk met activiteiten waarbij scherp zicht nodig is, controleer of contactlenzen de klacht veroorzaken en laat het zicht beoordelen als de klacht aanhoudt of terugkomt. Bij plotselinge klachten, pijn, lichtflitsen, een gordijn in beeld of neurologische symptomen is snelle hulp nodig.
Hoe krijg ik mijn ogen weer scherp?
Dat hangt af van de oorzaak. Soms helpen een juiste brilsterkte, rust bij droge ogen of behandeling van een onderliggende aandoening. Een vitamine- of mineralensupplement maakt uw ogen niet automatisch weer scherp en is alleen zinvol wanneer daar een goede reden voor is.
Kan wazig zien een symptoom zijn van een tumor in één oog?
Wazig zien heeft meestal een andere oorzaak, maar aanhoudende of eenzijdige veranderingen mogen niet worden genegeerd. Laat deze klachten onderzoeken door een huisarts of oogarts, vooral wanneer ze erger worden of samengaan met pijn, vervormd zien, lichtflitsen of verlies van gezichtsveld.
Conclusie
Een ernstig vitamine A-tekort kan wazig zien veroorzaken, vooral samen met nachtblindheid en droge ogen. Toch zijn alledaagse oogproblemen en medische aandoeningen vaak waarschijnlijker. Eet gevarieerd, laat een vermoed tekort professioneel beoordelen en gebruik geen hoge doseringen op eigen initiatief. Bij plotseling, pijnlijk of eenzijdig wazig zicht is medische beoordeling belangrijk.
